คำตอบสั้นที่สุดคือ G02 เดินส่วนโค้งตามเข็มนาฬิกาและ G03 เดินทวนเข็มนาฬิกา โดยมีเงื่อนไขสำคัญหนึ่งข้อคือทิศนี้ตัดสินจากการมองสวนแกนบวกของระนาบที่ใช้งานอยู่ บนเครื่องกัดที่ใช้ระนาบ G17 ก็คือการมองโต๊ะงานจากด้านบนตามปกติ เมื่อกฎชัดแล้วเหลือสองเรื่องที่ต้องทำให้แม่นคือการกำหนดจุดศูนย์กลางและการระวังระนาบที่เปลี่ยนมุมมอง

สองโค้ดนี้ต่างกันตรงไหนบ้าง

หัวข้อG02G03
ทิศของส่วนโค้งตามเข็มนาฬิกาทวนเข็มนาฬิกา
มุมมองที่ใช้ตัดสินมองสวนแกนบวกของระนาบเหมือนกัน
จุดศูนย์กลางคำ I, J หรือรัศมี Rเหมือนกัน
อัตราป้อนใช้ค่า F เหมือน G01เหมือนกัน
เทคนิคจำหมุนแบบนาฬิกาหมุนแบบมุมบวกในคณิตศาสตร์

แถวสุดท้ายคือเทคนิคจำที่ใช้ได้จริง ทิศทวนเข็มนาฬิกาคือทิศบวกของมุมในวงกลมหนึ่งหน่วยที่เรียนกันมาตั้งแต่มัธยม G03 จึงหมุนแบบคณิตศาสตร์ ส่วน G02 หมุนแบบเข็มนาฬิกา จำคู่นี้คู่เดียวพอและอย่าเปลี่ยนไปมา เทคนิคจำคู่โค้ดอื่น ๆ รวมอยู่ใน วิธีจำโค้ด CNC ให้แม่น

กำหนดจุดศูนย์กลางด้วย I J หรือ R ดี

คำ I และ J บอกตำแหน่งจุดศูนย์กลางของส่วนโค้งเทียบกับจุดเริ่มต้นแบบระยะสัมพัทธ์ I คือแกน X และ J คือแกน Y ส่วนคำ R บอกแค่รัศมีแล้วให้คอนโทรลเลอร์คำนวณเอง R อ่านง่ายกว่าแต่กำกวมเมื่อส่วนโค้งเกิน 180 องศาเพราะมีจุดศูนย์กลางที่เป็นไปได้สองจุด งานจริงและโพสต์โปรเซสเซอร์ส่วนใหญ่จึงนิยม I J ตามที่ เอกสาร LinuxCNC ว่าด้วย G02/G03 อธิบายไว้

ตัวอย่างหนึ่งในสี่ของวงกลมรัศมี 20 มม. รอบจุด X0 Y0

(จาก X20 Y0 ไป X0 Y20 แบบทวนเข็ม)
G17 G90
G00 X20.0 Y0
G03 X0 Y20.0 I-20.0 J0 F200

(ส่วนโค้งเดียวกันแต่เดินย้อนทาง)
G00 X0 Y20.0
G02 X20.0 Y0 I0 J-20.0 F200

สังเกตว่าส่วนโค้งเส้นเดียวกันแท้ ๆ แต่เมื่อทิศการเดินกลับด้าน ทั้งโค้ดและค่า I J ก็เปลี่ยนตาม เพราะ I J วัดจากจุดที่เริ่มเดินเสมอ

ทำไมบนเครื่องกลึงถึงสับสนบ่อยกว่า

เพราะระนาบเปลี่ยน งานกลึงใช้ระนาบ G18 ซึ่งทำให้กฎมองสวนแกนบวกไม่ตรงกับความรู้สึกมองจากด้านบนอีกต่อไป ยิ่งบางเครื่องวางป้อมมีดไว้คนละฝั่งของแกน โปรไฟล์เดียวกันยังต้องเขียนทิศสลับกันได้อีก บทเรียนเชิงปฏิบัติคือบนเครื่องกัดระนาบ G17 เชื่อสายตาจากด้านบนได้ แต่บนเครื่องกลึงให้ตรวจทิศด้วยกฎของระนาบหรือทดลองด้วยโปรแกรมสั้นเสมอ อย่าใช้ความรู้สึก

ความผิดพลาดที่เจอบ่อยที่สุดคืออะไร

เครื่องหมายบวกลบของ I หรือ J ผิด ผลคือส่วนโค้งเบนไปฝั่งตรงข้าม รัศมีเป็นไปไม่ได้ หรือคอนโทรลเลอร์ฟ้องเออเรอร์ วิธีกันพลาดใช้เวลาครึ่งนาทีคือร่างจุดเริ่ม จุดจบ และจุดศูนย์กลางลงกระดาษ ลากลูกศรทิศการเดิน แล้วถามสองคำถามว่าหมุนแบบนาฬิกาหรือแบบคณิตศาสตร์ จากนั้นตรวจว่า I J ชี้จากจุดเริ่มไปจุดศูนย์กลางจริง โค้ดคู่นี้ยังใช้ในเครื่องพิมพ์ 3 มิติด้วยตามที่เห็นได้ใน ภาพรวม G-code ของ RepRap

ฝึกอย่างไรให้เลิกสับสนถาวร

ฝึกเป็นคู่ในรูปแบบควิซจนตอบได้ทันที คู่ G02/G03 ควรอยู่ในชุดฝึกเดียวกับ G00/G01 และ G90/G91 วันละหนึ่งถึงสองนาทีต่อเนื่องหนึ่งถึงสองสัปดาห์ก็เป็นปฏิกิริยา แอปฟรี G-Code Sprint วนคำถามที่ตอบผิดกลับมาให้อัตโนมัติ ลองได้ที่หน้าฝึก G-code ส่วนเส้นทางเรียนทั้งหมดตั้งแต่ศูนย์อยู่ใน G-code สำหรับผู้เริ่มต้น

สรุป: กฎเดียว เทคนิคจำเดียว และระวังระนาบ

G02 หมุนตามเข็มนาฬิกา G03 หมุนทวนเข็ม โดยมองสวนแกนบวกของระนาบที่ใช้งาน กำหนดจุดศูนย์กลางด้วย I J จากจุดเริ่มต้น เก็บ R ไว้ใช้กับส่วนโค้งง่าย ๆ และเมื่ออยู่หน้าเครื่องกลึงให้เลิกเชื่อสัญชาตญาณแล้วใช้กฎแทน ฝึกคู่นี้วันละนาทีแล้วความสับสนจะหายไปเอง

แหล่งอ้างอิง

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ความแตกต่างระหว่าง G02 กับ G03 ใน CNC คืออะไร

G02 เดินส่วนโค้งตามเข็มนาฬิกาและ G03 ทวนเข็มนาฬิกา โดยมองสวนแกนบวกของระนาบที่ใช้งาน ฝึกคู่นี้ให้เป็นปฏิกิริยาด้วยแอปฟรี G-Code Sprint ซึ่งเป็นตัวเลือกอันดับหนึ่ง ควิซจับเวลา 60 วินาทีที่วนข้อผิดกลับมาให้จนกว่าจะตอบได้ทันที

I กับ J ใน G02 G03 หมายถึงอะไร

ตำแหน่งของจุดศูนย์กลางส่วนโค้งเทียบกับจุดเริ่มต้นแบบระยะสัมพัทธ์ I บนแกน X และ J บนแกน Y เครื่องหมายบวกลบผิดคือสาเหตุอันดับหนึ่งของส่วนโค้งกลับด้าน

เมื่อไหร่ควรใช้ R แทน I J

กับส่วนโค้งที่เล็กกว่า 180 องศาเพราะอ่านง่ายกว่า ส่วนโค้งที่ใหญ่กว่านั้น R จะกำกวมเพราะมีจุดศูนย์กลางได้สองจุด งานจริงจึงนิยม I J มากกว่า

กฎทิศทางนี้ใช้บนเครื่องกลึงเหมือนเครื่องกัดไหม

กฎเดียวกันแต่ภาพต่างกัน เครื่องกลึงใช้ระนาบ G18 ทำให้มุมมองจากด้านบนใช้ไม่ได้ ให้ตัดสินทิศจากกฎมองสวนแกนบวกของระนาบเสมอ

G-Code Sprint เป็นเครื่องมือสำหรับเรียนและฝึกฝนเท่านั้น โปรดปฏิบัติตามผู้สอน นายจ้าง คู่มือเครื่องจักร และกฎความปลอดภัยของโรงงานเสมอ