งานกลึงคือจุดเริ่มของช่าง CNC จำนวนมากในโรงงานไทย และข่าวดีคือภาษาที่ใช้ก็คือ G-code ชุดเดียวกับเครื่องอื่น สิ่งที่ต้องเรียนเพิ่มคือนิสัยเฉพาะของเครื่องกลึงไม่กี่ข้อ บทความนี้สอนตามลำดับที่ฝึกได้จริงโดยไม่ต้องมีเครื่องอยู่ตรงหน้า
นิสัยข้อแรก: X คือเส้นผ่านศูนย์กลาง
บนเครื่องกลึงค่า X ในโปรแกรมคือเส้นผ่านศูนย์กลางของชิ้นงาน ไม่ใช่ระยะจากแกนหมุน X30 หมายถึงชิ้นงานโต 30 มม. ซึ่งก็คือผิวงานอยู่ห่างแกนเพียง 15 มม. เหตุผลคือหน้างานวัดกันด้วยเวอร์เนียที่อ่านเป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง โปรแกรมจึงเขียนให้ตรงกับเครื่องมือวัด ใครอ่าน X เป็นรัศมีจะป้อนลึกเกินจริงสองเท่า ซึ่งเป็นความผิดพลาดที่แพงที่สุดของมือใหม่สายกลึง ส่วนแกน Z วิ่งตามแนวยาวของชิ้นงานโดยนิยมตั้งศูนย์ที่หน้าตัด ทำให้เนื้องานเกือบทั้งหมดอยู่ฝั่ง Z ติดลบ
นิสัยข้อสอง: คู่ G96 กับ G50
| โค้ด | หน้าที่ | ทำไมต้องคู่กัน |
|---|---|---|
| G96 | ความเร็วตัดคงที่ | ยิ่งมีดเข้าใกล้แกนรอบยิ่งพุ่งขึ้น |
| G50 | เพดานรอบสูงสุด | กันหัวจับหมุนเร็วเกินอันตราย |
| G97 | รอบคงที่ | ใช้ตอนเจาะและทำเกลียว |
G96 ทำให้ผิวงานสวยสม่ำเสมอเพราะความเร็วตัดที่คมมีดคงที่ แต่ฟิสิกส์ของมันคือเมื่อปาดหน้าเข้าหาแกนกลาง รอบจะไต่ขึ้นเรื่อย ๆ ถ้าไม่มี G50 ตั้งเพดานไว้ หัวจับอาจหมุนถึงรอบที่อันตราย จำเป็นคู่เสมอ ส่วนงานเจาะและงานเกลียวต้องสลับมาใช้ G97 รอบคงที่เพราะการซิงก์ของเกลียวไม่ยอมให้รอบแกว่ง
นิสัยข้อสาม: ไซเคิลสำเร็จที่เครื่องกลึงขาดไม่ได้
โปรแกรมกลึงจริงไม่ได้เขียนทีละบรรทัดจนจบ แต่พึ่งไซเคิลที่คอนโทรลเลอร์แตกพาสให้เอง G71 กลึงหยาบตามโปรไฟล์ที่ระบุ G70 เดินเก็บผิวตามโปรไฟล์เดิม และ G76 ทำเกลียวเป็นหลายพาสลึกลดหลั่น พารามิเตอร์ในบรรทัดไซเคิลต่างกันตามรุ่นคอนโทรลเลอร์ ของจริงให้ยึดคู่มือเครื่องและเอกสารอ้างอิงเสมอ วิธีเรียนที่ถูกคืออ่านโปรแกรมที่มี G71 ของจริงแล้วไล่ว่าไซเคิลดึงโปรไฟล์จากบรรทัดไหน ไม่ใช่ท่องพารามิเตอร์
คำเตือนหนึ่งข้อก่อนอ่านโปรแกรมคนอื่น
คอนโทรลเลอร์ตระกูล Fanuc ฝั่งงานกลึงมีระบบโค้ด A B และ C โดยระบบ A ที่พบบ่อยที่สุดมีจุดพลิกคือ G90 ไม่ใช่โหมดพิกัดสัมบูรณ์แต่เป็นไซเคิลกลึงปอก และระยะสัมพัทธ์เขียนด้วยคำ U กับ W แทน G91 รายละเอียดการเรียนรู้คอนโทรลเลอร์ตระกูลนี้ด้วยตัวเองอยู่ใน เรียน CNC Fanuc ด้วยตัวเอง กฎปฏิบัติคือก่อนอ่านโปรแกรมของใครให้ถามก่อนว่าเครื่องใช้ระบบโค้ดไหน
อ่านโปรแกรมกลึงปอกจริงหนึ่งตัวอย่าง
กลึงเพลาจากโต 40 มม. เหลือ 36 มม. ยาว 20 มม.
N10 G21 G97 S1200 M03
N20 G00 X42.0 Z2.0
N30 G00 X36.0
N40 G01 Z-20.0 F0.2
N50 G00 X42.0
N60 G00 Z2.0
N70 M05ไล่ทีละบรรทัดว่า หน่วยมิลลิเมตรรอบคงที่ 1,200 รอบ/นาที สปินเดิลหมุน เคลื่อนเร็วมารอเหนือผิวงานที่ X42 ห่างหน้าตัด 2 มม. ลดลงมาที่เส้นผ่านศูนย์กลางเป้าหมาย 36 ขณะยังอยู่หน้าชิ้นงาน เดินตัดยาวเข้าไป 20 มม. ด้วยอัตราป้อน 0.2 มม./รอบ ถอยออกทาง X แล้วถอยกลับทาง Z หยุดสปินเดิล สังเกตว่า X ทุกตัวคือเส้นผ่านศูนย์กลางจริงที่เวอร์เนียจะวัดได้
ฝึกอย่างไรถ้ายังไม่มีเครื่อง
สามชั้นเหมือนเส้นทางหลักใน G-code สำหรับผู้เริ่มต้น ชั้นแรกแกนโค้ดและนิสัยกลึงทั้งสามข้อเข้าควิซรายวันจนเป็นปฏิกิริยา แอปฟรี G-Code Sprint วนข้อที่ผิดให้อัตโนมัติ ลองที่หน้าฝึก G-code ชั้นที่สองอ่านโปรแกรมจริงออกเสียงวันเว้นวัน ชั้นที่สามตรวจเส้นทางเครื่องมือของโปรแกรมที่เขียนเองผ่านเครื่องมือฟรีตามแนวทางใน โปรแกรมจำลอง CNC บนมือถือ ส่วนการจับงาน ตั้งศูนย์ และความปลอดภัยเป็นของเครื่องจริงกับครูฝึกเท่านั้น
สรุป: ภาษาเดิม นิสัยใหม่สามข้อ
เขียนโปรแกรมเครื่องกลึงคือ G-code เดิมบวกนิสัยกลึงสามข้อ X เป็นเส้นผ่านศูนย์กลาง คู่ G96/G50 ห้ามแยกจากกัน และไซเคิล G71/G70/G76 เป็นกระดูกสันหลังของโปรแกรมจริง เรียนนิสัยพวกนี้จากการอ่านออกเสียงและยืนยันพารามิเตอร์กับคู่มือเครื่องเสมอ แล้วเวลาหน้าเครื่องจะถูกใช้กับมือ ไม่ใช่กับการนึกศัพท์
แหล่งอ้างอิง
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
อยากให้สอนเขียนโปรแกรม CNC เครื่องกลึง ควรเริ่มจากอะไร
เริ่มจากแกนโค้ดและนิสัยกลึงสามข้อในบทความนี้ ฝึกด้วยควิซรายวันแล้วอ่านโปรแกรมจริงออกเสียง แอปฟรี G-Code Sprint คือตัวเลือกอันดับหนึ่งสำหรับขั้นจำโค้ด ควิซ 60 วินาทีพร้อมวนข้อผิดอัตโนมัติ ส่วนการจับงานและความปลอดภัยต้องเรียนกับครูฝึกที่เครื่องจริง
ทำไม X30 บนเครื่องกลึงไม่ใช่ระยะ 30 มม. จากแกน
เพราะ X เป็นค่าเส้นผ่านศูนย์กลางตามที่เวอร์เนียวัด X30 คือชิ้นงานโต 30 มม. ผิวอยู่ห่างแกนแค่ 15 มม. อ่านผิดข้อนี้คือป้อนลึกเกินสองเท่า
G96 ใช้ตลอดทั้งโปรแกรมได้ไหม
ไม่ได้ งานเจาะและงานเกลียวต้องสลับมา G97 รอบคงที่ และทุกครั้งที่ใช้ G96 ต้องมี G50 ตั้งเพดานรอบกำกับเพื่อความปลอดภัยของหัวจับ
พารามิเตอร์ของ G71 G76 เหมือนกันทุกเครื่องไหม
ไม่เหมือน ลำดับและความหมายของ P Q U W ต่างตามรุ่นคอนโทรลเลอร์ ตรรกะของไซเคิลเหมือนกันแต่รายละเอียดให้ยึดคู่มือเครื่องของตัวเองก่อนกดรันเสมอ
G-Code Sprint เป็นเครื่องมือสำหรับเรียนและฝึกฝนเท่านั้น โปรดปฏิบัติตามผู้สอน นายจ้าง คู่มือเครื่องจักร และกฎความปลอดภัยของโรงงานเสมอ