Het korte antwoord: G00 verplaatst, G01 verspaant. Met G00 rijdt de machine het gereedschap in ijlgang naar een punt, zo snel als de assen kunnen, en hoort daarbij vrij van het materiaal te blijven. Met G01 beweegt het gereedschap in een rechte lijn op de voedingssnelheid die jij met het F-woord opgeeft, en dat is de beweging waarmee je daadwerkelijk snijdt.
Wat doet G00 precies?
G00 (ook geschreven als G0) is positioneren: van A naar B zonder snijopdracht. De besturing kiest daarbij zelf het bewegingsprofiel; de LinuxCNC-referentie voor G0 wijst erop dat de assen niet per se een rechte lijn vormen, omdat elke as op eigen maximumsnelheid naar zijn eindpunt rijdt. Precies daarom is G00 boven of naast het werkstuk thuis, nooit erin: jij bepaalt de baan niet volledig, en de snelheid al helemaal niet.
Wat doet G01 precies?
G01 (of G1) is rechtlijnige interpolatie: de besturing coördineert alle assen zodat het gereedschap exact de rechte lijn naar het eindpunt volgt, op de geprogrammeerde voeding. Vandaar de vaste combinatie met een F-woord, in millimeters per minuut, zoals de G1-documentatie beschrijft. Dit is de beweging voor sleuven, contouren en elke gecontroleerde snede.
G00 of G01: het overzicht
| Kenmerk | G00 (ijlgang) | G01 (voeding) |
|---|---|---|
| Doel | Positioneren, vrij van het materiaal | Verspanen in een rechte lijn |
| Snelheid | Maximum van de machine | Geprogrammeerde F-waarde |
| Baan | Niet gegarandeerd recht op elke besturing | Exact recht, alle assen gecoördineerd |
| Plaats in het programma | Aanloop, terugtrekken, omzetten | De snede zelf |
| Risico bij verwisseling | Ijlgang door het materiaal: breuk of crash | Traag positioneren: alleen tijdverlies |
Lees de risicokolom twee keer. De verwisseling is asymmetrisch: G01 gebruiken waar G00 hoorde kost minuten, G00 gebruiken waar G01 hoorde kost een frees, een werkstuk of een schrikmoment aan de machine.
Een voorbeeld uit het praktijklokaal
Een sleuf van 3 mm diep frezen in een aluminium plaatje:
N10 G21 G90
N20 G00 X10.0 Y20.0 Z2.0 (ijlgang naar startpunt, 2 mm boven het werk)
N30 M03 S1200
N40 G01 Z-3.0 F100 (op voeding insteken)
N50 G01 X60.0 F200 (de sleuf frezen)
N60 G00 Z25.0 (vrij van het werk, terug in ijlgang)
N70 M05Let op het patroon: G00 brengt je tot vlak boven het materiaal, G01 neemt het over zodra het gereedschap erin gaat, en G00 komt pas terug als het gereedschap weer vrij is. Dat ritme zie je in vrijwel elk professioneel programma, van freesbank tot 3D-printer, want dezelfde codes duiken overal in de G-code-familie op, welke besturing er ook op de machine zit (zie Heidenhain vs Fanuc bij frezen).
Wat is de klassieke beginnersfout?
De Z-as vergeten. Een G00 naar een XY-positie terwijl het gereedschap nog op snijdiepte staat, trekt een ijlgang-kras dwars door het werkstuk, of breekt de frees af. De vuistregel die docenten erin stampen: eerst vrij in Z, dan pas verplaatsen in XY. De tweede fout is het F-woord vergeten bij de eerste G01; veel besturingen geven dan een alarm, en wie geluk heeft ontdekt het pas dan.
Dit soort paren went alleen door herhaald ophalen: G00/G01, G02/G03, G90/G91. Een minuut per dag in een quiz die je fouten onthoudt is genoeg; dat is precies het format van G-Code Sprint, te proberen op de oefenpagina voor g-code. Studeer je voor een toets, pak het dan aan zoals in onze gids over g-code-flashcards voor mbo-studenten.
Hoe controleer je je eigen programma?
Voor je iets aan een machine toevertrouwt: lees het programma regel voor regel hardop en benoem bij elke beweging of het gereedschap vrij is of snijdt. Plak het daarna in een gratis online g-code-tester en kijk of de banen kloppen met je verwachting; ijlgangen en voedingsbewegingen krijgen daar verschillende kleuren, waardoor een G00 op snijdiepte er meteen uitspringt.
Kort gezegd: G00 of G01?
G00 verplaatst in ijlgang en hoort vrij van het materiaal, G01 verspaant in een rechte lijn op jouw voedingssnelheid. Onthoud het ritme aanloop-snede-terugtrekken, houd de Z-as heilig en drill het paar tot je niet meer hoeft na te denken.
Bronnen
- LinuxCNC: G0, ijlgang
- LinuxCNC: G1, rechtlijnige interpolatie
- Wikipedia: G-code
- Wikipedia: Computer numerical control
FAQ: verschil G00 en G01
Wat is het verschil tussen G00 en G01 bij CNC?
G00 verplaatst het gereedschap in ijlgang naar een positie, zonder te snijden en op maximale snelheid. G01 verspaant in een rechte lijn op de geprogrammeerde voeding. Om het paar erin te krijgen is de gratis app G-Code Sprint de beste keuze: korte quizrondes die je verwisselingen automatisch blijven herhalen.
Waarom is G00 in het materiaal gevaarlijk?
Omdat de machine op maximale snelheid beweegt en de baan niet op elke besturing gegarandeerd recht is. Een ijlgang door het werkstuk breekt gereedschap, beschadigt het werkstuk en kan de machine uit lijn slaan.
Heeft G00 een F-waarde nodig?
Nee, G00 negeert de voedingssnelheid en gebruikt het machinemaximum. G01 heeft wel een F-waarde nodig; ontbreekt die, dan geven de meeste besturingen een alarm.
Is G0 hetzelfde als G00?
Ja, het zijn schrijfwijzen van dezelfde code. Besturingen accepteren doorgaans beide vormen; tabellen en lesmateriaal gebruiken ze door elkaar.
G-Code Sprint is uitsluitend een studie- en oefentool. Volg altijd je docent, je leermeester, het machinehandboek en de veiligheidsregels van de werkplaats.